AI პროცესების ტრანსფორმაციისთვის მზადყოფნის ინდექსი: ახალი ჩარჩო ქართული ბიზნესებისთვის
ბრიტანული უნივერსიტეტისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრების ახალ ნაშრომში წარმოდგენილია პრაქტიკული ჩარჩო, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია შეფასდეს, რამდენად მზად არიან ორგანიზაციები ხელოვნური ინტელექტის დანერგვის რეალურ ბიზნესპროცესების ტრანსფორმაციად გარდაქმნისთვის.
ნაშრომი — „AI-Enabled Process Transformation Readiness: Developing and Piloting the AI-PTR Index for Georgian Businesses“ — გამოქვეყნდა SSRN-ზე და უკვე ხელმისაწვდომია მკვლევრებისთვის, ბიზნესის წარმომადგენლებისთვის, პოლიტიკის შემმუშავებლებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეებისთვის.
ნაშრომის თანაავტორები არიან მიხეილ გურგენიძე — ბრიტანული უნივერსიტეტი, რეზა კალანტარინეჟადი — ოქსფორდის უნივერსიტეტი და ლევან გურგენიძე — ბრიტანული უნივერსიტეტი.
კვლევაში წარმოდგენილია ხელოვნური ინტელექტით გაძლიერებული პროცესების ტრანსფორმაციისთვის მზადყოფნის ინდექსი — AI-PTR, რომლის მიზანია შეაფასოს, აქვს თუ არა ორგანიზაციას ხელოვნური ინტელექტის ეფექტიანად და პასუხისმგებლობით გამოყენებისთვის აუცილებელი პირობები.
მიუხედავად იმისა, რომ ორგანიზაციების მზარდი რაოდენობა ახორციელებს ინვესტიციას ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტებში, მხოლოდ ტექნოლოგიაზე წვდომა წარმატებული ტრანსფორმაციის გარანტიას არ წარმოადგენს. ხელოვნური ინტელექტის რეალური და შედეგიანი დანერგვა ასევე მოითხოვს განვითარებულ ბიზნესპროცესებს, სტრატეგიულ ლიდერობას, შესაბამისი უნარების მქონე თანამშრომლებს, სანდო მონაცემებს, გამართულ ინფრასტრუქტურას, ეფექტიან მმართველობასა და ორგანიზაციის სწავლისა და ადაპტაციის უნარს.
AI-PTR ინდექსი ორგანიზაციულ მზადყოფნას ექვსი ურთიერთდაკავშირებული მიმართულებით აფასებს:
პროცესების სიმწიფე;
სტრატეგიისა და ლიდერობის შესაბამისობა;
შესაძლებლობები და უნარები;
მონაცემებისა და ინფრასტრუქტურის მზადყოფნა;
მმართველობა და რისკების მართვა;
სწავლისა და ადაპტაციის შესაძლებლობა.
ჩარჩოს პილოტირება განხორციელდა საქართველოში მოქმედ 25 კომპანიაში, რომლებიც სხვადასხვა სექტორსა და ზომის ორგანიზაციებს წარმოადგენდნენ. პილოტური კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ მონაწილე კომპანიებში ოპერაციული პროცესები შედარებით განვითარებულია. ამავდროულად, დამატებით განვითარებას საჭიროებს ისეთი მიმართულებები, როგორებიცაა ხელოვნური ინტელექტის მმართველობა, რისკების მართვა და უწყვეტი სწავლისა და ადაპტაციის ორგანიზაციული მექანიზმები.
მიღებული შედეგები აძლიერებს ნაშრომის ერთ-ერთ ძირითად არგუმენტს: ხელოვნური ინტელექტის ტრანსფორმაცია არ უნდა განიხილებოდეს მხოლოდ როგორც ტექნოლოგიის შეძენის ან ახალი პროგრამული ინსტრუმენტის დანერგვის პროექტი. ის წარმოადგენს ორგანიზაციული ტრანსფორმაციის პროცესს, რომელიც მოითხოვს სტრატეგიის, ადამიანების, პროცესების, მონაცემების, მმართველობისა და ინსტიტუციური კულტურის კოორდინირებულ განვითარებას.
AI-PTR ინდექსს როგორც აკადემიური, ისე პრაქტიკული დანიშნულება აქვს. მისი გამოყენებით კომპანიებს შეუძლიათ ხელოვნური ინტელექტის პროექტებში მნიშვნელოვანი რესურსების ინვესტირებამდე გამოავლინონ საკუთარი ძლიერი მხარეები და მზადყოფნასთან დაკავშირებული ხარვეზები. ჩარჩო ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პოლიტიკის შემმუშავებლების, უნივერსიტეტების, საკონსულტაციო კომპანიებისა და განვითარების ორგანიზაციების მიერ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინიციატივების, ტრენინგებისა და ბიზნესის მხარდამჭერი პროგრამების შესაქმნელად.
SSRN-ზე ნაშრომის გამოქვეყნება AI-PTR კვლევითი პროექტის განვითარების მნიშვნელოვან ეტაპს წარმოადგენს. ავტორები გეგმავენ კვლევის გაფართოებას, ჩარჩოს უფრო დიდ და მრავალფეროვან შერჩევაზე გამოცდასა და ორგანიზაციულ მზადყოფნასა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების სიმწიფეს შორის კავშირის შემდგომ შესწავლას.
ინიციატივა ასევე შეესაბამება ბრიტანული უნივერსიტეტის სტრატეგიულ მიზანს, ხელი შეუწყოს გამოყენებით კვლევას, პასუხისმგებლიან ინოვაციასა და აკადემიურ და ბიზნესსექტორებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერებას.
ნაშრომი ხელმისაწვდომია SSRN-ზე: